Wielopłaszczyznowa, strategiczna, współpraca Polski i Turcji zwiększa poziom bezpieczeństwa obydwu krajów.

Wobec spodziewanej wizyty w Polsce Prezydenta Turcji zwracamy się do władz państwowych o wielopłaszczyznową analizę relacji dwustronnych i określenie ich długofalowych celów w kontekście współpracy obu krajów jako członków NATO i agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. 

poniedziałek, 03 czerwca 2024

W konsekwencji Polska i Turcja stały się państwami przyfrontowymi. Stawia to przed nimi nie przewidywane wcześniej wyzwania.  Potrzebny jest zatem jej przegląd nie tylko z punktu widzenia stosunków dyplomatycznych i dobrze rozwijającego się dwustronnego handlu, ale przede wszystkim z punktu widzenia możliwości zwiększenia bezpieczeństwa militarnego, energetycznego i cybernetycznego poprzez wielopłaszczyznową, strategiczną współpracę dwustronną, z wykorzystaniem potencjału obydwu krajów. Wymaga to skoordynowanego i aktywnego podejścia ze strony polskich i tureckich władz państwowych, a także stworzenia mechanizmów wsparcia partnerskiej współpracy środowisk przemysłowych i akademickich obydwu krajów w realizacji uzgodnionej strategii.

             Misją Polsko–Tureckiej Izby Gospodarczej jest promocja i ułatwianie dwustronnego handlu. Z pozoru wygląda on bardzo dobrze. Wykazuje dużą dynamikę. Wzajemne obroty wzrosły od ok. 3 mld euro w 2007 roku, gdy powstała Izba, do ponad 12 miliardów euro w 2023 roku. Pierwszy kwartał br. pokazuje ponad 20% wzrost. Doceniając ten fakt, wiedzieć trzeba, ż Polska jest dopiero 16-17 partnerem handlowym dla Turcji, podobnie Turcja dla Polski. Polski eksport do Turcji to niewiele ponad 1,5 % całego eksportu naszego kraju. W istocie jest więc marginalny.

             W naszej ocenie, potencjał dwustronnej współpracy jest nie mniejszy niż 25-35 miliardów euro rocznie. Z możliwością dalszego wzrostu. Warunkiem jest rozszerzanie obszarów współdziałania poza, w istocie prosty, handel w ramach jednolitego obszaru gospodarczego UE do którego należy Turcja, Potrzebne jest wykorzystanie nowych, dotąd nieeksploatowanych obszarów partnerstwa oraz systemowe a nie tylko werbalne ich popieranie, przez władze obydwu krajów. Udzielenie silnego wsparcia wzajemnym inwestycjom. Promocja współpracy środowisk naukowych i biznesowych, a w konsekwencji rozwój kontaktów, także komercyjnych, na poziomie regionalnym. Ułatwienie bezpośrednich kontaktów przedsiębiorców poprzez zwiększenie siatki połączeń lotniczych obejmujących nie tylko Warszawę, ale najważniejsze polskie ośrodki przemysłowe jak Katowice, Gdańsk czy Wrocław z Turcją. Nie tylko ze Stambułem, ale także z ważniejszymi ośrodkami przemysłowymi, jak Izmir, Bursa i inne. Obniżenie ich kosztu, albowiem dziś połączenia lotnicze pomiędzy Polską i Turcją są najdroższe w Europie. Wymaga to systemowej analizy i przyjęcia pragmatycznych rozwiązań. Rozwój siatki połączeń ma przecież także wpływ na turystykę przyjazdową do Polski. Z początkiem br. zwróciliśmy się w tej sprawie do właściwych organów państwa.

             Oczywista jest także potrzeba wzajemnej promocji. W tym aktywnego objaśniania potencjału współpracy z Polską wobec najważniejszych środowisk gospodarczych w Turcji. Np. poprzez organizowanie promocyjnych road shows realizowanych przy finansowym i organizacyjnym zaangażowaniu właściwych instytucji rządowych oraz udziale samorządu gospodarczego.

             Ważnych obszarów partnerstwa jest więcej. Trzeba je zidentyfikować i zaprojektować ich wykorzystanie, aby najefektywniej służyły dla realizacji celu strategicznego. Zwłaszcza, że kontekst dwustronnej współpracy istotnie się zmienił. Dzieje się ona w obliczu militarnej, gospodarczej i propagandowej rosyjskiej agresji nie tylko na Ukrainę. Polsko-tureckie strategiczne partnerstwo, spożytkowujące synergię, może stać się ważnym wkładem do procesu pokojowej stabilizacji. Wzmocnić wysiłki czynione w tym zakresie przez NATO oraz w ramach Unii Europejskiej. M.in. poprzez wykorzystanie doświadczenia i zdolności przemysłowych, którymi dysponują obydwa kraje, w zakresie takich, ale nie wyłącznie, projektów jak: produkcja uzbrojenia, rozwój systemów e-zarządzania polem walki, cyberbezpieczeństwo, rozbudowa cywilnej infrastruktury krytycznej (np. schronów wielkopowierzchniowych) i wiele innych, skutkujących zwiększeniem poziomu bezpieczeństwa obywateli. Obydwa kraje mają w tym obszarze unikalne doświadczenia, potencjalnie synergiczne.

             Wydatki na obronność Turcji, wynoszą ok. 1,5% PKB, ale istotna ich część skierowana jest na rozwój rodzimego przemysłu zbrojeniowego. W 2002 roku działało w nim ok. 60 firm, aktualnie ponad 3 tysiące z budżetem więcej niż 2 miliardy dolarów rocznie. W konsekwencji „krajowy” wkład R&D w produkcję tureckiego sprzętu bojowego, który w 2002 roku wynosił ok. 24%, aktualnie sięga 73%, a do 2025 roku ma osiągnąć poziom 80%. Oznacza to wysoką samowystarczalność produkcji obronnej w oparciu o własny potencjał intelektualny. 

             W Polsce wydatki na obronność stanowią już blisko 4% PKB. Siły Zbrojne RP są w etapie transformacji. Uporania się z brakami spowodowanymi m.in. przekazywaniem sprzętu Ukrainie oraz konsekwencjami wieloletnich zaniechań rozwoju zdolności produkcyjnych rodzimego przemysłu zbrojeniowego. Z oczywistych powodów wymaga to zmiany, a współpraca z tureckim przemysłem obronnym może istotnie przyspieszyć ten proces.  Polski przemysł obronny może także włączyć się w tureckie programy i wspólnie rozwijać technologie wojskowe. Są to obszary współpracy przemysłowej, niekoniecznie jawne, wymagające politycznego wsparcia przez obydwie strony, na podstawie wzajemnych uzgodnień oraz nadania im priorytetowego znaczenia.

 

Podsumowując,

Ważna jest historia, ale ważniejsza jest przyszłość. Doceniając ponad 600 letnie partnerskie relacje w stosunkach polsko-tureckich uważamy, że potrzebne jest nowe otwarcie. Ustalenie strategicznego sojuszu między Polską a Turcją, tworzącego korzyści w wymiarze społeczno-gospodarczym obydwu krajów, a w szerszej perspektywie służący podniesieniu poziomu bezpieczeństwa euroatlantyckiego.

Przedstawiając powyższy pogląd, podkreślamy, że jego intencją jest zwrócenie uwagi polskich władz państwowych na wielostronne korzyści tkwiące w strategicznym podejściu do dwustronnej, polsko-tureckiej współpracy. Zwracamy się o powołanie, w oparciu o istniejące dwustronne umowy międzyrządowe (np. Deklaracji o dwustronnej współpracy podpisanej 14 maja 2009 roku przez ministrów gospodarki RP i Turcji) „Strategic Task Force” który zdefiniuje długoterminowe cele współpracy Polski i Turcji i podda jej ocenie/decyzjom politycznym, a po ich akceptacji opracuje zestaw działań wdrożeniowych. Określając zadania dla administracji państwowej i podległych jej jednostek i uwzględniając potencjał wiedzy zgromadzony w samorządzie gospodarczym obydwu krajów.

Polsko-Turecka Izba Gospodarcza będzie je aktywnie wspierała w ramach swoich możliwości.

 

Pozostajemy w tej sprawie do dyspozycji,

 

/-/ Prezes P-TIG Marek Nowakowski

/-/ Członek Rady P-TIG Mieczysław Cieniuch

/-/ Członek Rady P-TIG Andrzej Kozakiewicz

/-/ Członek Rady P-TIG Arda Yurdatapan